Doelgroepen

2927.15-Banner-landbouw-260x160px2927.15-Banner-gemeenten-260x160px 2927.15-Banner-bewoners-260x160px

Landbouw

Agrariërs aan het woordTeelttipsMaatregelenWin-win BrochureResultaten
Schoon Water deelnemers nemen allemaal minstens 1 maatregel om emissie van gewasbeschermingsmiddelen naar grond- en oppervlaktewater te verminderen. Vaak bedenken ze hierbij zelf slimme oplossingen. Lees hieronder het verhaal van boomkweker John Dictus, loonwerker Henk Sevenster en akkerbouwer Toon van der Heijden.
Lees meer...
Schoffelen met ijzer en lucht: boomkweker John Dictus in Nieuwe Oogst
Restwater zuiveren met de phytobac: loonwerker Henk Sevenster
Onkruidbestrijding slim te lijf: akkerbouwer Toon van der Heijden in Brabant Magazine
Schoon Water Zeeland is recent van start gegaan, dus verhalen van deelnemers volgen snel.

Als deelnemer aan Schoon Water neem je minstens één maatregel. Die maatregel is er altijd op gericht emissie van gewasbeschermingsmiddel naar het water te verminderen. Daarnaast is elke maatregel behalve goed voor het milieu, ook goed voor de teler. Goede opbrengsten staan altijd voorop. Maatregelen kunnen variëren van de keuze voor minder milieubelastende middelen (zie milieubelastingskaarten) tot emissiereducerende spuittechnieken of mechanische onkruidbestrijding (zie techniekkaarten).


MBPKaart Asperge 15tot3 23juni2015_Pagina_1

Agrariërs kunnen kiezen voor bestrijdingsmiddelen met weinig risico voor het grond- en oppervlaktewater. Onderstaande middelenkaarten geven per gewas de toegestane middelen en de milieubelasting. De middelenkaarten worden jaarlijks geactualiseerd. Ook op www.milieumeetlat.nl vindt u de milieubelasting van alle middelen en kunt u zelf dosering, driftreductie en spuitmoment bepalen.

Milieubelastingskaarten
Download de Milieubelastingskaart Aardappel 2018: onkruid en insecten
Met middelen voor: onkruidbestrijding vóór opkomst, loofdoding, plaagbestrijding, voorkómen van virusoverdracht, aaltjesbestrijding en groeiregulatoren.
Download de Milieubelastingskaart Aardappel 2018: schimmels
Met middelen tegen Phytophthora, Alternaria en Rhizoctonia.
Download de Milieubelastingskaart Aardbei 2018
Met middelen tegen onkruid, ziekten, plagen en aaltjes.
Download de Milieubelastingskaart Asperge 2018
Met middelen voor onkruidbestrijding, ziekte- en plaagebestrijding.
Download de Milieubelastingskaart Gras 2018 voor 1,5-3% OS of 3-6% OS
Met middelen voor onkruid-, plaag- en ziektebestrijding. Ook de wachttijden per middel worden overzichtelijk weergegeven.
icoon MBPhardfruit2015Download de Milieubelastingskaart Hardfruit 2015 voor 1,5-3% OS of 3-6% OS
Met middelen voor onkruid-, ziekte-, en plaagbestrijding in het gewas.
MBK Maïs 2018Download de Milieubelastingskaart Maïs 2018
Met middelen voor onkruidbestrijding in diverse gewasstadia (voor opkomst, 2-3 bladstadium, 2-6 bladstadium) en zaadbehandeling.
Download de Milieubelastingskaart Prei 2018
Met middelen voor onkruidbestrijding, ziekte- en plaagbestrijding.
Download de Milieubelastingskaart Stamslaboon 2018
MBK Suikerbiet 2018Download de Milieubelastingskaart Suikerbiet 2018
Met middelen voor diverse onkruidbestrijdingsmethoden en -stadia, bladschimmelbestrijding, aaltjesbestrijding, plaagbestrijding en zaaizaadbehandeling.
Download de Milieubelastingskaart Wintertarwe 2018
Met middelen voor onkruidbestrijding in diverse gewasstadia, ziekte- en plaagbestrijding en tegen legering.

icoon techniekkaart wasplaatsNieuwe technieken verminderen gebruik en emissie van bestrijdingsmiddelen. Op elke kaart staat een toelichting over de techniek, een opsomming van de voordelen én de nadelen, het toepassingsgebied, de milieuwinst, praktijkervaringen en een link naar meer info. Met www.spuitdoppenkeuze.nl kunt u een nog beter spuitresultaat realiseren, met zo min mogelijk milieubelasting. Deze website is ook uitstekend te gebruiken op uw smartphone.

Er zijn 7 techniekkaarten ontwikkeld:

  • Tips ter voorbereiding van wasplaats met zuiveringssysteem
  • Mechanische onkruidbestrijding in asperges
  • Laag Volume Strooitechniek (LvS)
  • Pneumatisch schoffelen in de boomteelt
  • Onkruid branden in de boomteelt
  • Akkerbouw-apps voor de smartphone
  • Hyperspectraalbeelden
Techniekkaarten
icoon techniekkaart wasplaatsLees of download de informatiekaart voor de aanleg van een wasplaats met zuiveringssysteem.
Deze informatiekaart geeft de verschillende stappen en aandachtspunten overzichtelijk weer en gaat in op de benodigde capaciteit, locatie, wet- en regelgeving en aandachtspunten bij de inrichting van de wasplaats en het zuiveringssysteem. Met praktische tips van collega’s die u voor gingen.
mechanisch onkruid bestrijden AspergeLees of download de informatiekaart Mechanisch onkruid bestrijden Asperge

De kaart geeft praktische tips voor onkruidbestrijding tussen, maar ook op de ruggen. Zoals gebruik van biologisch afbreekbare folie of het kartonachtige Greenprotect.
LvS aardappelenLees of download de informatiekaart Laag Volume Strooitechniek

Door te strooien in plaats van te spuiten kan de teler minder middel toepassen én is er 90% minder drift. Deze strooitechniek is nu ook op de aardappelpootmachine toepasbaar.
pneumatisch schoffelenLees of download de informatiekaart Pneumatisch schoffelen in de boomteelt
Een innovatief schoffelsysteem met perslucht dat onkruiden niet alleen tussen de rijen, maar ook in de rij aanpakt.
onkruidbranden boomteeltLees of download de informatiekaart onkruidbranden in de boomteelt

Onkruid branden in plaats van spuiten is weersonafhankelijk, doodt ook de zaden én voorkomt groeiremming.
Apps akkerbouwLees of download de informatiekaart Apps voor akkerbouwers

Akkerbouwers vinden hier een beschrijving van de phytophthora apps SpuitWeerWijzer, PhyApp en Phytophthora Lite app. Handige apps voor andere teelten, zoals uien of bieten worden kort weergegeven.
HyperspectraalbeeldenLees of download de informatiekaart Hyperspectraalbeelden

Hyperspectraalmetingen vanuit de lucht geven inzicht in hoeveelheid biomassa, stikstof voorziening van de planten en vochttoestand van de bodem. En doordat het vliegtuig onder de wolken door vliegt, zijn er altijd beelden beschikbaar. De kaarten geven telers inzicht in hun perceel zodat ze gericht kunnen bijsturen.
120331_GBE_CLM_brochure_web_LR-1In de verschillende landbouwsectoren zijn diverse maatregelen en technieken beschikbaar die goed zijn voor het milieu en de portemonnee.

Lees hier de Schoon Water win-win maatregelen op een rij.

Brabant

In totaal doen ruim 750 agrarische ondernemers mee aan het project: akkerbouwers, loonwerkers, veehouders via de loonwerkers, vollegrondsgroententelers en boomkwekers. Binnen de grondwaterbeschermingsgebieden doen daarnaast 18 gemeenten mee, alsmede een tiental bedrijven. De communicatie richting bewoners bestond uit 50 ‘schoon water-lessen’ op basis- en middelbare scholen (afbeelding 1). Met deze campagne zijn 900 leerlingen bereikt. Binnen de grondwaterbeschermingsgebieden wordt op 85% van het landbouwareaal Schoon Water maatregelen genomen (dat is 4.000 hectare). Via het loonwerk vinden deze Schoon Water maatregelen ook op 4.500 hectare buiten de gebieden plaats. Brabantbreed is dat op 33% van het landbouwareaal het geval, in totaal op ruim 41.000 hectare. Het deelnemend landbouwareaal in beide projecten is daarmee zo’n 50.000 hectare.
Alle deelnemers nemen maatregelen op hun bedrijf om emissie van gewasbeschermingsmiddelen naar het water te verminderen. Zij kunnen deze maatregelen vastleggen in een specifiek voor Schoon Water ontwikkelde gewasbeschermingsmonitor: de SchoonWaterWijzer.
Deelnemers krijgen individueel of groepsgewijs begeleiding om de emissie naar water zover mogelijk te verminderen. Tijdens veldbijeenkomsten kijken ze bij elkaar en wordt de gewasbescherming besproken. Daarnaast worden deelnemers gestimuleerd met innovaties aan de slag te gaan. Voor bovenwettelijke maatregelen kunnen zij aanspraak maken op een zogenaamde stimuleringsbijdrage. Innovaties waar we ons in 2015 op gericht hebben zijn o.a. de aanleg van wasplaatsen met zuiveringssysteem om erfemissie te voorkomen, mechanische onkruidbestrijding, emissiereducerende spuittechniek en Beslissings Ondersteunende Systemen (BOS).

Zeeland
Zeeland zijn we in 2015 gestart en loopt de werving nog volop.

Uitgebreide rapportages
Lees of download de gewenste rapportage hieronder. Alle rapportages zijn pdf-bestanden.

In de zomer van 2017 zijn waarschijnlijk de rapportages van Schoon Water Zeeland online beschikbaar.

Bedrijven

Bedrijven aan het woordMaatregelenResultaten
Onder andere Unipol Holland en Kempen Airport doen mee met Schoon Water:


Unipol Holland

Op Unipol voorgevel 2veel bedrijventerreinen worden chemische onkruidbestrijdingsmiddelen gebruikt. Stoffen die vervolgens via de riolering in het oppervlaktewater terechtkomen. Of rechtstreeks uitspoelen naar het grondwater. Juist op verhardingen is afspoeling een groot risico.

Lees meer...
Unipol Holland BV is producent van expandeerbaar polystyreen (EPS). En is zich bewust van de gevolgen van dit beheer. Unipol heeft het besluit genomen om geen chemische onkruidbestrijdingsmiddelen meer te gebruiken. Unipol zit op bedrijventerrein Elzenburg in Oss en heeft zo’n 2 ha aan terrein. Sinds 2010 gebruikt Unipol op verhardingen de WAVE (heetwatertechniek) voor de onkruidbestrijding.

“Dat jaar was natuurlijk even uitproberen hoe het loopt. Maar we hebben niet te klagen. Over het algemeen zijn we tevreden over het resultaat, en ook over de aannemer. Je bent immers afhankelijk van de kwaliteit van de aannemer. Van Esch uit Berkel-Enschot is klantgericht en pro-actief gebleken. Voordeel is dat zij ook terreinbeheer doen voor de gemeente Oss. Ze zijn dus regelmatig bij ons in de buurt aan het werk. Ze spelen zo snel in op de situatie op ons terrein. Als het nodig is, zijn ze er direct. En ja, deze manier van beheer is iets duurder. Maar we vonden het prijsverschil acceptabel. Milieubewust zijn heeft daarin de doorslag gegeven. We gaan er zeker mee door”, aldus Andres Jansen van Unipol.

Binnen chemisch, buiten liever niet
Voor veel bedrijven is aandacht voor terreinbeheer een nieuw item. Het onderhoud is vaak uitbesteed aan een onderhoudsbedrijf. Men verdiept zich niet in de onderhoudsmaatregelen. Daar kan het fout gaan. Er blijkt in veel gevallen geen controle te zijn op de mate van duurzaamheid van het onderhoud. Fer Koenders van Unipol:

“In ons bedrijf gaan we bewust om met milieugevaarlijke stoffen. En buiten gebruikten we dergelijke stoffen zonder dat we er eigenlijk erg in hebben”.

Bedrijven zouden hier bewuster mee om moeten gaan. Ook al is het terreinonderhoud geen corebusiness. Het verdient meer aandacht. Een bedrijf dat MVO serieus neemt, zorgt ook voor een grondwatervriendelijk terreinonderhoud.


kempenairportKempen Airport
Noud Fransen is eigenaar van Kempen Airport. Samen met zijn broer en zus. Op de Budelse luchthaven zijn circa 106 vliegtuigen gestationeerd. Van eenmansvliegtuigjes tot vliegtuigen voor 10 personen. Met ongeveer 200 vliegbewegingen per dag, zo’n 80.000 per jaar! Het overgrote deel van de vluchten zijn zakelijke vluchten. Met bestemmingen in o.a. Italie, Scandinavie en Oost-Europa. Wat hebben vliegtuigen met Schoon Water te maken? Kempen Airport is een luchthaven van 55 ha met 8 ha verhardingen en ligt in de 100-jaarszone van het waterwingebied Budel.

Lees meer...

Fransen:

“Van die 8 ha bestaat ongeveer 4 ha uit platforms van betonklinkers. Het onkruid tussen de klinkers lieten we 1x per jaar spuiten door een loonwerker. Vanuit het project Schoon Water werd gevraagd of we interesse hadden in niet-chemische methoden om de platforms onkruidvrij te houden. Daar hebben we ja op gezegd. Het is altijd goed om meer kennis te krijgen over andere technieken.” “Branden van het onkruid was op de luchthaven niet efficiënt. Het oppervlak is te groot. We hebben toen het borstelen uitgeprobeerd. Dat was helaas geen succes. Van de borstels kwamen soms stalen naaldjes af. Deze kunnen door de straalmotoren van de vliegtuigen worden opgezogen. Met mogelijk enorme schade. Om deze reden is het ook erg belangrijk dat het terrein vrij is van onkruid. Graspolletjes kunnen namelijk zand en steentjes vasthouden. Die vervolgens in de straalmotoren terecht kunnen komen.”

Kempen Airport gebruikt de WAVE

“Sinds 2008 doen we mee met een proef om onkruid te verwijderen met hete lucht. Het succes is niet zo groot als we verwacht hadden. Gedeelten van het 4 hectare klinkerplatform worden niet zo schoon als we willen. Hier blijft het onkruid ondanks de behandeling stug aanwezig. We denken dat de behandeling niet genoeg warmte tot in de wortels brengt. Het onkruid wordt niet volledig vernietigd.”

De luchthaven onderzoekt om in 2011 over te stappen op de WAVE techniek: het tegengaan van onkruid met heet water. Het kostenplaatje van niet-chemisch onkruidbeheer is nog een punt van aandacht voor de luchthaven.


In Zeeland loopt het project sinds 2015. Binnenkort vindt u een bericht over een deelnemend bedrijf hier.

Een (industrieel) bedrijf beheert vaak een aanzienlijk eigen terrein met verhardingen en groen. Hieronder leest u hoe u deze zonder chemische middelen schoon kunt houden.

VHGflyer-voorkantDe flyer chemievrij onderhoud kunt u als VHG-lid (hovenier of groenvoorziener) inzetten als PR-materiaal. Reik de flyer bijvoorbeeld uit aan een potentiële klant tijdens het offertetraject. Of deel de flyer uit op andere bijeenkomsten. De flyer biedt ruimte voor het opnemen van uw eigen bedrijfsnaam en contactgegevens. Met de flyer chemievrij onderhoud laat u als bedrijf zien dat u chemievrij beheer van openbare ruimten, particuliere tuinen of bedrijfsterreinen belangrijk vindt. Ook maakt u kenbaar dat u zonder chemische bestrijdingsmiddelen wilt en kunt werken. Schoon Water (met daarin partijen als Provincie Noord-Brabant, Brabant Water en de 4 Brabantse waterschappen) ondersteunen deze chemievrije werkwijze van harte!

Download de flyer chemievrij beheer (pdf, printkwaliteit, 6 mb)

Resultaten Bedrijven
In de 11 grondwaterbeschermingsgebieden liggen verschillende bedrijven en bedrijventerreinen. 
In maart 2016 wordt wetgeving ingevoerd waarin het voor bedrijven verboden is op verhardingen nog chemische middelen te gebruiken. Voor overige terreinen ligt deze datum op november 2017.
De bedrijven Bavaria, Heineken en Kempen Airport conformeren zich aan het chemievrije beheer op het niveau van de Barometer Duurzaam Terreinbeheer (niveau Zilver: Kempen Airport en Heineken en niveau Goud: Bavaria). Heineken heeft na advies en begeleiding in 2015 de omschakeling naar chemievrij beheer gemaakt.
Drie hoveniersbedrijven, betrokken bij het onderhoud van bedrijventerreinen, zijn begeleid naar niet-chemisch beheer. Drie bedrijventerreinen zijn geadviseerd over niet-chemisch beheer.

In Zeeland is Schoon Water in 2015 gestart.

Uitgebreide rapportages

Lees of download de gewenste rapportage hieronder. Alle rapportages zijn pdf-bestanden.

In de zomer van 2017 zullen hier de eerste resultaten van Schoon Water Zeeland aangeboden worden.

Gemeenten

WetgevingMaatregelenResultaten

Voor gemeenten (en groenvoorzieners) verandert er veel op het gebied van het gemeentelijk onkruidbeheer. Vanaf 30 maart 2016 mag de professionele gebruiker geen gewasbeschermingsmiddelen meer gebruiken op verhardingen (enkele uitzonderingen daargelaten). Vanaf 1 november 2017 geldt het verbod ook op ‘overige terreinen’. Hieronder staat het kort toegelicht.

Heb je vragen?

Verhardingen

Vanaf 30 maart 2016 mag de professionele gebruiker geen gewasbeschermingsmiddelen meer toepassen op verharding. Onder verharding valt asfalt, betonplaten, klinkers, grindpaden etc. Onderhoud van verhardingen is prima uitvoerbaar met niet-chemische methoden. Het verbod geldt ook voor de zogenaamde ‘groene middelen’. Deze mogen dus ook niet worden toegepast. Uitzondering op het verbod is alleen mogelijk als veiligheidsvoorschriften aantoonbaar verplichten tot bestrijden of waar chemievrije methoden uit veiligheidsoverwegingen (bijv. mogelijk brandgevaar) niet mogen worden toegepast. Er is een aantal gevallen waar chemische bestrijding de enige mogelijkheid is, zoals op sommige niet-openbaar toegankelijke industriële bedrijven (BZRO-inrichtingen), delen van defensieterreinen en luchthavens met gecoate strips. Voor meer informatie zie onkruidvergaat.nl

Schoon Water heeft een TIPKAART chemievrij beheer groen en verharding gemaakt.

Overige terreinen

Professionele gebruikers mogen vanaf 1 november 2017 geen chemische gewasbeschermingsmiddelen gebruiken op ‘overige terreinen’. Onder overige terreinen vallen siertuinen, grasvegetaties en overige beplantingen. Vanaf november 2017 mogen chemische gewasbeschermingsmiddelen alleen nog ingezet worden in uitzonderingssituaties.

Uitgezonderd van het verbod zijn de lastige bestrijding van bijvoorbeeld Amerikaanse vogelkers, Aziatische boktor of eikenprocessierups. Volgens Schoon Water kan de eikenprocessierups zonder chemie bestreden worden met biologische middelen met daarin bacteriën die de rups aantasten in het larvestadium.

Een andere uitzondering betreft recreatiebedrijven, sport- en golfterreinen. De staatssecretaris heeft bepaald dat de beheerders van deze terreinen tot 2020 de tijd wordt gegeven om vrijwillig over te schakelen naar niet-chemische methoden.

Voor chemievrij beheer van natuurlijke grassportvelden heeft Schoon Water een Tipkaart Chemievrije Sportvelden gemaakt.

Voor meer informatie zie onkruidvergaat.nl

Achtergrond

Staatssecretaris Dijksma van Milieu heeft in een brief aan de Tweede Kamer van 12 juli 2016 het gewasbeschermingsbeleid buiten de landbouw uiteen gezet. Achtergrond van het nieuwe beleid is de bescherming van de menselijke gezondheid (kwetsbare groepen) en milieu. Door een verbod op het gebruik van chemische stoffen die vermijdbaar zijn, verbetert de waterkwaliteit. Behalve dat het parlement dit onderwerp van groot belang vindt, moet ook volgens Europese regelgeving, maatregelen worden genomen. Hoofdlijn van het beleid is het verbod op professioneel gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, zie het verbod. Dijksma is ook voornemens een verbod op particulier gebruik in te stellen, als de sector het middelengebruik niet adequaat weet terug te dringen.

Verharding & Groen
De Tipkaart Chemievrij beheer verharding & groen geeft u tips om als gemeenten uw verharding en groen chemievrij te beheren. De tipkaart gaat in op de onderwerpen: wetgeving, technieken en methoden, slim inrichten, kosten en aanbesteden.

Sportvelden
De Tipkaart Chemievrije Sportvelden geeft u tips om uw natuurlijke sportvelden zonder chemische bestrijdingsmiddelen te beheren.
Ook zijn diverse presentaties beschikbaar met achtergrondinformatie, in het nieuwsitem over de lancering van de tipkaart chemievrije sportvelden.

Heeft u vragen?
Neem contact op met het Expert Team Chemievrije Sportvelden.
Bel 0345 470 758 of mail: info@schoon-water.nl

Lees meer...

Bladel ‘gouden’ gemeente
De gemeente Bladel heeft het certificaat Goud. Huub Willems (beheerverantwoordelijke voor gemeente Bladel) zegt: ”De overstap naar chemievrij beheer was niet zo’n moeilijke keuze voor ons. In het openbaar groen was het simpelweg niet nodig om bestrijdingsmiddelen te gebruiken. Midden jaren ’80 zijn we begonnen met het afbouwen van bestrijdingsmiddelen op de verhardingen, en sinds eind jaren ’80 gebruiken we helemaal geen chemische bestrijdingsmiddelen meer. Op de verhardingen was het wel even zoeken naar de juiste methode. In de gemeente Bladel hebben we 9 kilometer aan historische kasseienwegen. Hier zijn we compleet overgegaan op heteluchtmethode. Dat werkt prima en de kosten zijn vergelijkbaar met de kosten van chemisch beheer.”

Dhr. Willems vertelt verder: “BDT gaat uiteraard niet alleen over onkruidbeheer maar is veel breder. Ook wordt gekeken naar zwerfvuil, hondenpoep en het gebruik van meststoffen. Wij krijgen bijna geen klachten van bewoners en er is juist veel waardering voor dat alles zo netjes erbij ligt. Ten tweede geeft het bewustwording en activeert het bewoners om hun eigen omgeving milieuvriendelijk schoon te houden. Het werkt dus twee kanten op.”

Oss ‘zilveren’ gemeente met ambitie voor goud
Nina van Schagen (beheerder groen, water en ecologie gemeente Oss): “Sinds 2010 gebruikt de gemeente geen bestrijdingsmiddelen meer op verharding, in het groen en op sportvelden, behalve in uitzonderingsgevallen. Dit leverde als eerste Nederlandse gemeente het certificaat ‘Zilver’ op! BDT is een meetlat waarmee gemeenten en bedrijven onderling hun duurzame prestaties kunnen vergelijken.” De gemeente Oss streeft echter naar ‘goud’. Wethouder Hoeksma: ”De gemeente Oss heeft nu zilver maar gaat voor goud. Het is belangrijk nu, en in de toekomst voor onze kinderen en kleinkinderen.”

Meer info

Barometer Duurzaam Terreinbeheer; BDT-certificering
De Barometer heeft als doel bij het beheer van de openbare ruimte het gebruik van milieubelastende methoden en middelen (zoals bestrijdingsmiddelen) te minimaliseren. Door de brede aanpak staat het hoogste niveau van de barometer garant voor een werkelijk schone gemeente. U kunt goud of zilver certificaat behalen. Zie voor meer informatie de website van de Barometer

 

In de Brabantse grondwaterbeschermingsgebieden nemen 17 gemeenten deel aan Schoon Water. Over heel Brabant zijn het er 19.

Resultaten 2015
De gemeenten zijn in 2014 en 2015 verder begeleid ten aanzien van chemievrij beheer verhardingen, groen en sportvelden. Voor deze doelgroep geldt via landelijke wetgeving dat per 30 maart 2016 op verhardingen geen bestrijdingsmiddelen meer gebruikt mogen worden. Voor openbaar groen ligt de ingangsdatum van het verbod op november 2017. Voor sportvelden is een “green deal” opgesteld en is 2020 genoemd als einddatum voor middelengebruik. Alle 16 Schoon Water gemeenten met een grondwaterbeschermingsgebied beheren in 2015 het groen in deze gebieden chemievrij en 15 gemeenten doen dat ook op verhardingen. De weg die in voorgaande jaren is ingeslagen richting chemievrij beheer is hiermee in de meeste gemeenten ondertussen verankerd.
In 2015 is er veel aandacht geweest voor het chemievrij beheer van de gemeentelijke sportaccommodaties. De gemeenten Haaren en Bladel werken al jaren zonder chemie op de sportvelden. Bij de andere Schoon Water gemeenten is er de wil hiermee aan de slag te gaan, maar wordt (veelal incidenteel) wel chemie gebruikt.

Lees of download de gewenste rapportage hieronder. Alle rapportages zijn pdf-bestanden.

 

Bewoners

Waarom zonder?Watervriendelijke tuintipsWonen in een GWBGLessen voor scholenResultaten

Gewasbeschermingsmiddelen zijn chemische bestrijdingsmiddelen om onkruiden, schimmels of insecten te bestrijden. Daarnaast zijn er ook nog de zogenaamde biociden. Dit zijn bijvoorbeeld slakkenkorrels, rattengif of chemische producten om algen van het terras te verwijderen. Er zijn belangrijke redenen om tuin of terras zonder deze middelen te onderhouden:

  • Een belangrijke reden is dat in bestrijdingsmiddelen (werkzame) stoffen zitten die bij gebruik een risico zijn voor de gezondheid. Niet voor niets dient de toepasser beschermende maatregelen te nemen, zoals het dragen van handschoenen om fysiek contact te voorkomen.
  • Een tweede reden om chemische bestrijdingsmiddelen niet te gebruiken is dat het leidt tot vervuiling van het grond- en oppervlaktewater. Regelmatig meten drinkwaterbedrijven, waterschappen en provincies bestrijdingsmiddelen in het grond- en oppervlaktewater. Dit heeft een negatief effect op het waterleven. Ook kan het een probleem vormen voor andere insecten zoals bijen. Het middel kan ook terecht komen in de bodem. Dit kan schadelijk zijn voor al het bodemleven: diertjes en schimmels.
  • Daarnaast is het belangrijk dat de bron van ons drinkwater schoon blijft. Bestrijdingsmiddelen horen daar natuurlijk niet in thuis.

Gelukkig is het in bijna alle gevallen mogelijk om zonder chemische bestrijdingsmiddelen te werken. Lees hier de milieuvriendelijke tuintips.

Doe je mee?

Alle gebruikers van bestrijdingsmiddelen (boeren, bedrijven en gemeenten) werken er aan om hun middelgebruik te beperken. Wis je dat gemeenten en hoveniers geen chemische bestrijdingsmiddelen mogen gebruiken op verharding (vanaf maart 2016) en in het groen (vanaf november 2017)? Sportvelden en recreatiebedrijven hebben met het ministerie van Intrastructuur en Milieu afgesproken vanaf 2020 chemievrij te werken. De staatsecretaris, mevrouw Dijksma, wil dat de verkooppunten (zoals tuincentra) burgers goed voorlichten, zodat ook zij minder gaan gebruiken. Daarnaast denkt ze na over een verbod op het gebruik door particulieren. Zo dragen burgers, gemeenten, hoveniers, bedrijven en sportclubs hun steentje bij. Met de watervriendelijke tuintips kun je al direct aan de slag.

Vragen?

Neem contact op met het Schoon Water Loket via tel. 0345 470 758 of e-mail info@schoon-water.nl

Als bewoner kun je zónder gebruik van bestrijdingsmiddelen de siertuin of moestuin beheren. Zo blijft het water en de bodem schoon.

Op de website van VELT kun je jouw tuin aanmelden en een bordje voor in de tuin aanvragen waarmee je laat zien aan de buurt dat in jouw tuin geen chemische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.

Met de app Tuintalent leer je alles over ecologisch tuinieren. Zo maak ook jij van je terras, oprit of tuin een wonderlijk plekje. En dat helemaal met respect voor plant en dier. Tuintalent is gratis te downloaden voor je smartphone, zowel voor Android als iOS.

Tips: onkruid
  • Verwijdert u onkruid met de hand? Trek dan ook de wortel eruit. Zo blijft het onkruid langer weg.
  • Door vaak te schoffelen, maakt u steeds een nieuw kiembed voor onkruidsoorten. Het is beter onkruid te plukken, zodat de wortel meekomt.
  • Onkruid tussen de tegels sterft af als u er kokend water over giet.
  • Groene aanslag schrobt u gemakkelijk van het terras met heet water.
  • Koop en gebruik gereedschap dat het gemakkelijk maakt om onkruid te verwijderen, zoals schoffels, krabbers, borstels of branders. Zie ook: www.youtube.com/watch?v=-cU7k9F9y1U
  • Veeg regelmatig uw verharding. U veegt dan zand en zaden weg. Het zand kan niet meer als kiembed dienen, dus u heeft minder last van onkruid.
  • Leg worteldoek onder uw nieuwe bestrating, of  gebruik grote tegels. Leg de tegels zo strak mogelijk tegen elkaar aan. Onkruid vindt dan moeilijker zijn weg.
  • Een methode om ongewenste plantengroei in de tuin tegen te gaan, is mulchen: de bodem bedekken met een laag dood organisch materiaal. Bedek de open grond tussen de planten met bijvoorbeeld cacaodoppen, houtsnippers of schelpen. Dit onderdrukt de onkruidgroei. De producten zijn te koop in tuincentra.
  • Plant bodembedekkers in uw tuin. Deze bedekken de grond volledig, zodat onkruid geen kans krijgt. Plant bodembedekkers dicht bij elkaar.
  • Dichte beplanting verhindert het kiemen van onkruidzaad.
  • Sommige onkruiden kunnen ook nuttig zijn. Als bodembedekker kunnen ze voorkomen dat de grond verdroogt. Ook kunnen ze een waardplant zijn voor de vuurvlinder en ze zijn erg in trek bij hommels.
  • Met slechte compost worden slechte onkruidzaden (en soms ook ziekten) in de tuin gebracht. Gebruik alleen gegarandeerd kiemvrij materiaal.

Meer adviezen

Tips: plaaginsecten in de siertuin
  • Voorkom plaaginsecten zoals luizenemelten (larve langpootmug) en slakken door het stimuleren van natuurlijke vijanden: vogels, spinnen, lieveheersbeestjes en egels. U trekt ze aan door nestkastjes te plaatsen, bloemen met nectar in de tuin te zetten en rommelhoekjes te creëren. Zie ook: www.youtube.com/watch?v=zUo5-ar6TdY
  • Vang slakken door het ingraven van een glazen potje met bier. Alle slakken verzamelen zich “aan de bar”. Schenk om de twee dagen een nieuw drankje voor de slakken in. Zie ook: www.youtube.com/watch?v=ILRmKHxeGHg
  • U kunt ook aaltjes inzetten als milieuvriendelijke biologische bestrijdingsmethode tegen slakken. Aaltjes zijn te koop via internet.
  • Gebruik geen slakkenbestrijdingsmiddelen. Die zijn namelijk ook giftig voor dieren die u wel graag in uw tuin ziet en die de slakken eten.
  • Leg jute zakken of rabarberbladeren op de grond. De slakken kruipen eronder en daarna kunt u ze verplaatsen.
  • Last van luizen? Meng een liter water, een eetlepel vloeibare groene zeep en een eetlepel spiritus door elkaar. Schud goed en verstuif het mengsel met een plantenspuit over de luizen.
  • Wilt u luizen voorkomen op een rozenstruik? Plaats er dan lavendel onder.
  • Lieveheersbeestjes, spinnen en oorwormen zijn de natuurlijke vijanden van luizen. Zij houden van rommelige hoekjes met organisch materiaal waarin zij kunnen schuilen en jagen. Maak dus een takkenhoopje, of laat wat langere kruiden staan. Egels vinden dit ook prettig en eten weer de slakken op.
  • Mieren hebben een hekel aan houtzaagsel, tomatenplanten, afrikaantjes en goudsbloemen.
  • Stinkende containers? Doe een scheutje natuurazijn in uw container. Werkt prima tegen maden en vliegjes.
  • Hang nestkastjes op in uw tuin. Vogels eten slakken, emelten, luis, enzovoort.
  • Emelten en engerlingen (larve kever) eten onkruiden. Houd uw tuin dus onkruidvrij als u deze insecten wilt voorkomen. U kunt ook Pyrethrum mengen met zemelen en dit verspreiden in de tuin. Hier houden ze niet van. Deze middelen zijn te koop bij het tuincentrum.

Meer adviezen

Tips: plaaginsecten in de moestuin
  • Verwijder plantendelen die zijn aangetast door schimmels zo snel mogelijk. Gooi ze niet op de composthoop. De temperatuur in veel composthopen wordt namelijk niet hoog genoeg om deze schimmel(sporen) te vernietigen. Als u de compost gebruikt, geeft u de schimmel opnieuw de kans om een plant aan te tasten. Gooi de plantendelen in uw groenbak.
  • Kijk eens welke feromonen er te koop zijn. Deze geurstoffen zorgen ervoor dat u eerder een mogelijke plaag ontdekt en beide geslachten zich dus niet kunnen voortplanten in uw moestuin.  Er zijn bijvoorbeeld feromonen tegen de fruitmot.
  • Aaltjes zijn te voorkomen door het zaaien van afrikaantjes, kogeldistel, Oostindische kers, en goudsbloem. Afrikaantjes helpen ook tegen witte vlieg en wortelvlieg.
  • Emelten, engerlingen en aardrups houden van onkruiden. Houd uw tuin dus onkruidvrij als u deze insecten wilt voorkomen. U kunt ook Pyrethrum mengen met zemelen en dit verspreiden in de tuin. Hier houden ze niet van. Deze middelen zijn te koop bij het tuincentrum.
  • Leg acryldoek en insectengaas over uw groenten. Dit is een goede manier om te voorkomen dat nachtvlinders hun eitjes afzetten op uw planten en de rupsen schade aanrichten aan uw gewassen. U bestrijdt hiermee ook allerlei soorten vliegen, zoals preivlieg en koolvlieg.
  • Aardappelziekte (phytopthora) voorkomt u door op ruggen te teelten en door resistente of minder vatbare rassen te teelten. Verwijder direct bovengrondse aangetaste delen, zodat de ziekte zich niet verspreidt.
  • Bladluis kan bestreden worden door bijvoorbeeld de gaasvlieg uit te zetten. Roofmijt uitzetten helpt tegen spint. Bedrijven die deze natuurlijke vijanden verkopen, zijn te vinden op internet.

Meer adviezen

Tips: presentatie over bemesting en bestrijding in uw moestuin
Download hier de pdf.

Heb je nog vragen dan kun je deze stellen op het Schoon Water Forum. Ook als jezelf een goede tip hebt voor milieuvriendelijk onderhoud van jouw tuin, dan horen we dit graag op het forum. Meer tips kun je vinden op www.onkruidvergaat.nl

Wonen en werken in grondwaterbeschermingsgebied

Werk of woon je in een grondwaterbeschermingsgebied dan kun je zelf ook een bijdrage aan het in standhouden van het gebied leveren. Hierbij wat tips.

  1. Ga na of je in een grondwaterbeschermingsgebied woont of werkt. Dit is met borden in het gebied aangegeven. Of vraag het na op het gemeentehuis;
  2. Ga je iets in de bodem doen, graven of (ver)bouwen, dan kunnen aanvullende voorzorgsmaatregelen nodig zijn. Meld zulke activiteiten vooraf bij de omgevingsdienst in de betreffende regio;
  3. Bodemenergiesystemen zijn verboden. Alternatieven hiervoor zijn luchtwarmte systemen, warmte uit elektriciteit of aansluiting op het warmtenet;
  4. Parkeer alleen op verhard terrein. Was je auto niet op straat, maar bij een wasstraat of wasplek met waterdichte vloer. Ververs olie alleen op een plek met vloeistofdichte vloer;
  5. Gebruik bij het tuinieren alleen natuurlijke bestrijdings- en schoonmaakmiddelen (heet water, stoom) en geen kunstmest. Verwijder onkruid met de hand en plant bodembedekkers tegen onkruid;
  6. Gebruik buiten verf op waterbasis en geen bouwmaterialen waaruit stoffen uit kunnen logen, zoals zinken dakgoten;
  7. Gooi as van de barbecue of open haard in de vuilnisbak;
  8. Als je overtredingen ziet, zoals chemicaliën of oliën die worden gemorst, neem dan contact op met Omgevingsdienst/milieuklachtencentrale via 073 – 681 28 21.

Drinkwaterbedrijf Brabant Water geeft lessen op basisscholen. Na deze lessen weten de leerlingen waarom schoon water belangrijk is en wat ze er zelf aan kunnen doen om het water schoon te houden. Hier kun je als leerling of docent terecht voor meer informatie.

Wil je alvast een voorproefje? Weet je bijvoorbeeld hoe milieuvriendelijk drinkwater is? Of hoe je zuinig kunt omgaan met drinkwater? Hoe werkt het drinkwaterbedrijf aan een beter milieu? Lees hier de antwoorden.

In 2015 hebben Brabant Water en Schoon Water Brabant samen 50 ‘Schoon Water-lessen’ op scholen gegeven. Zo zijn in totaal circa 900 Brabantse leerlingen bereikt. Doordat de kinderen ook opdrachten thuis maken, leren ook hun ouders over schoon water. Vanwege dit succes  bieden we deze lessen ook in het schooljaar 2017/2018 weer aan.

Reacties zijn gesloten.